Το δημοψήφισμα που ξεκίνησε με πρωτοβουλία της κυβέρνησης επικεντρώνεται σε ένα βασικό ερώτημα : αν ο πρόεδρος της χώρας θα μπορεί να επανεκλέγεται για απεριόριστες θητείες. Το ισχύον Σύνταγμα τις περιορίζει σε δύο, πράγμα που σημαίνει ότι με τις ισχύουσες διατάξεις ο Ουγκο Τσάβεζ εγκαταλείπει την προεδρία το 2012.

Το «άτακτο παιδί» της διεθνούς πολιτικής ανέλαβε την προεδρία το 1999 και απ αυτή την άποψη τα 14 χρόνια εξουσίας που θα κλείσει το 2012 μοιάζουν αρκετά. Στην πραγματικότητα όμως, είχε πολύ λιγότερο χρόνο στην διάθεση του. Πολεμήθηκε άγρια από την αρχή της προεδρίας του, ανατράπηκε για 48 ώρες από ένα πραξικόπημα που οργάνωσαν το 2002 τα ΜΜΕ και τα ισχυρά οικονομικά κέντρα της χώρας με την υποστήριξη των ΗΠΑ, αντιμετώπισε την επόμενη χρονιά μια πολύμηνη απεργία στον κρίσιμο τομέα των πετρελαίων ενώ το 2005 χρειάστηκε να κερδίσει ένα άλλο δημοψήφισμα που ζητούσε την απομάκρυνση του από την εξουσία.

Η τελευταία αυτή νίκη ήταν που οδήγησε στην πλήρη κατάρρευση της αντιπολίτευσης και του έδωσε την ευκαιρία να επανεκλεγεί το 2006 και να προωθήσει χωρίς σοβαρά πολιτικά εμπόδια αυτό που αποκαλεί «σοσιαλισμό του 21ου αιώνα».

Το μοντέλο παραμένει και σήμερα αδιευκρίνιστο, γεγονός όμως είναι ότι ο Τσάβεζ στηρίζει την δημοτικότητα του σε γερές βάσεις: είναι ο μοναδικός πρέοδρος της χώρας τις τελευταίες δεκαετίες που αναγνώρισε ότι στην χώρα υπάρχουν φτωχοί και ασχολήθηκε με τα προβλήματα τους. Μέχρι το 1999 σε μια απο τις πλουσιότερες σε κοιτάσματα πετρελαίου χώρες του κόσμου η πλειοψηφία του πληθυσμού ήταν φτωχοί ή εξαθλιωμένοι.

Video από την τελευταία διαδήλωση υπερ του Ναι, την Πέμπτη στο Καράκας. Τσάβεζ και πλήθος τραγουδούν τον εθνικό ύμνο.

Από το 1999 μέχρι σήμερα η φτώχεια μειώθηκε κατά 39%(από 42,8% στο 26%) και η απόλυτη φτώχεια περισσότερο από το μισό (από 16.6% στο 7%).

Αντίστοιχες δραματικές αλλαγές έγιναν στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης και της καταπολέμησης του αναλφαβητισμού. Ανθρωποι συνάντησαν για πρώτη φορά στην ζωή τους δάσκαλο, οδοντίατρο ή και γιατρό. (αναλυτικά στοιχεία για τους παραπάνω δείκτες όπως και για την μείωση της παιδιικής θνησιμότητας σε μια πολυ ενδιαφέρουσα αμερικανική έκθεση)

Αυτές οι κοινωνικές μεταβολές οδήγησαν σε μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων . Κάποιοι κέρδισαν αλλά και κάποιοι έχασαν και αυτοί οι τελευταίοι , οι προνομιούχοι της παλιάς κοινωνίας, αποτελούν τους ορκισμένους εχθρούς του Τσάβες που προσπαθούν όλα τα προηγούμενα χρόνια να τον ανατρέψουν. Στο πλευρό τους είχαν τον «Μίστερ Κίνδυνο» σύμφωνα με μια από τις παροιμοιώδεις εκφράσεις του Τσάβες: έναν αδίστακτο Τζωρτζ Μπους που και μετά το πραξικόπημα του 2002 συνέχισε να υποστηρίζει και να χρηματοδοτεί γενναία την αντιπολίτευση.

Τα πράγματα στην σημερινή Βενεζουέλα δεν είναι καθόλου ρόδινα: ήδη πρώτη στην Λατινική Αμερική από το 1999 η εγκληματικότητα στο Καράκας αλλά και τις άλλες πόλεις έχει αυξηθεί δραματικά. Τα βράδια θεωρείται πολύ επικίνδυνο να κυκλοφορήσεις στον δρόμο. Τα μέλη της καλής κοινωνίας διασκεδάζουν μέσα σε καλά φρουρημένα Mall –εμπορικά κέντρα που έχουν εστιατόρια, μπαρ κλπ. Μέχρι να φτάσουν εκεί, έχουν τα παράθυρα και τις πόρτες των αυτοκινήτων ερμητικά κλειστά.Τα βίαια εγκλήματα και οι επιθέσεις είναι καθημερινό φαινόμενο: ένα μέλος από την ομάδα των Ελλήνων Παρατηρητών για τις συνθήκες διεξαγωγής του δημοψηφίσματος δέχθηκε επίθεση μέσα μεσημέρι στο ιστορικό κέντρο του Καράκας.

Η αύξηση της εγκληματικότητας οφείλεται και στην εκτεταμένη διαφθορά μέσα στην Αστυνομία. Ορισμένα από τα μέτρα κρατικού παρεμβατισμού της κυβέρνησης Τσάβεζ έχουν αυξήσει την διαφθορά και σε άλλους τομείς, όπως οι προμήθειες. Τα μέτρα για τον περιορισμό εξαγωγής συναλλάγματος έχουν απογειώσει την μαύρη αγορά με το τοπικό νόμισμα να ανταλλάσεται 1,5 φορά περισσότερο στις παράνομες συναλλαγές. Κρατικοποιημένα ξενοδοχεία όπως το παλιό Χίλτον θυμίζουν συχνά ξενοδοχεία της Μόσχας επί Σοβιετικής Ενωσης.

Παρ όλα αυτά, οι κατηγορίες που θέλουν τον Τσάβες να ετοιμάζει μια καινούργια δικτατορία δεν είναι καθόλου θεμελιωμένες. Η δικαστική εξουσία είναι πιό ανεξάρτητη απ ότι είναι στην Ελλάδα.Τα κυριότερα μέσα ενημέρωσης και όλα σχεδόν τα τηλεοπτικά κανάλια,πλήν των κρατικών, ελέγχονται από την αντιπολίτευση και αντιμάχονται την κυβέρνηση σε ολα τα βήματα της. Για χώρα της Λατινικής Αμερικής ο σεβασμός των πολιτικών ελευθεριών παίρνει πολύ καλό βαθμό και στην χώρα δεν υπάρχουν πολιτικοί κρατούμενοι.

Το Σύνταγμα προβλέπει ότι στην διάρκεια της θητείας ενός προέδρου το 20% των ψηφοφόρων μπορούν με υπογραφές να συγκαλέσουν δημοψήφισμα με ερώτημα την ανάκληση του. Αυτό έγινε και το 2005, όταν ηττήθηκε η αντιπολίτευση. Και μπορεί ο Τσάβεζ να ζητάει απεριόριστες θητείες για τον πρόεδρο αλλά θα πρέπει να κερδίσει και τις επόμενες εκλογές…

Video από την φοιτητική διαδήλωση υπέρ του Οχι.

Τον τελευταίο καιρό, ήταν οι φοιτητές που κατηγόρησαν την κυβέρνηση για αντιδημοκρατική και δικτατορική συμπεριφορά. Τα Πανεπιστήμια που ελέγχονται από αντιπολιτευόμενους φοιτητές προχώρησαν πρόσφατα σε μεγάλες διαδηλώσεις υπέρ του Οχι στο δημοψήφισμα. Επακολούθησαν βίαιες συγκρούσεις σε πολλές πόλεις στις οποίες η κυβέρνηση χρησημοποίησε τα ΜΑΤ. Οι φοιτητές υποστήριξαν ότι δέχθηκαν απρόκλητη επίθεση, αλλά στο Καράκας ανακαλύφθηκε φορτηγό που συνόδευε τους διαδηλωτές γεμάτο με πάνω από 100 βόμβες μολότωφ.

Από την δεξιάς αλλά και τμήματα της αριστεράς, ο Τσάβεζ κατηγορείται για δημαγωγία και λαικισμό. Το στυλ του είναι σίγουρα ασυνήθιστο αλλά και η Βενεζουέλα δεν είναι μια κανονική χώρα ώστε να κρίνεται με ευρωπαικά μέτρα. Γι αυτό ακριβώς η νέα «βολιβοριανή επανάσταση», όπως ο ηγέτης της χώρας αποκαλεί την πολιτική του ανατρέχοντας στον απελευθερωτή της Λατινικής Αμερικής Σιμόν Μπολιβάρ , έχει εμπνεύσει ολόκληρη την Λατινική Αμερική.

Η εκλογή και η διατήρηση στην εξουσία της Βολιβίας του Εβο Μοράλες ,του πρώτου ιθαγενή προέδρου στην ιστορία της Ηπείρου, δεν θα ήταν δυνατή χωρίς την παρουσία και την υποστήριξη του Τσάβεζ. Το ίδιο ισχύει με τις αλλαγές στον Ισημερινό , την Παραγουάη και άλλες χώρες τηςπεριοχής. Δεν είναι τυχαίο ότι το χθεσινό εβδομαδιαίο άρθρο του Φιντέλ Κάστρο υπογραμμίζει ακριβώς την σημασία που έχει το αποτέλεσμα του σημερινού δημοψηφίσματος για την πορεία της Κούβας αλλά και όλοκληρης Ηπείρου.

Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, το Ναι προηγείται με 4-6 μονάδες του Οχι, αλλά το μεγάλο ποσοστό αναποφάσιστων που κυμαίνεται στο 10% κάνει την μάχη αμφίρροπη. Ο Ούγκο Τσάβεζ προσπάθησε να αλλάξει τις διατάξεις του Συντάγματος για τον περιορισμό της προεδρικής θητείας και το 2007, αλλά στο δημοψήφισμα το 51% των ψηφοφόρων ψήφισε υπέρ του Οχι.

Σήμερα παίζεται το πολιτικό του μέλλον. Αν πετύχει θα αναγκάσει την αντιπολίτευση να συγκροτήσει ένα συνεκτικό πρόγραμμα για την αντιμετώπιση του μεγάλου της εχθρού ενώ ο ίδιος θα μπορέσει να προγραμματίσει το μέλλον και για μετά το 2012. Αν αποτύχει ξανά, οι μέρες του θα είναι μετρημένες και ο ίδιος θα έχει υποστεί σημαντικό πολιτικό πλήγμα. Από την σημερινή ψηφοφορία κρίνεται το μέλλον όχι μονο της Βενεζουέλας αλλά και της Λατινικής Αμερικής.