Παρά το γεγονός πως, από τις 15 Μαΐου, τα SMS στο 13033 καταργήθηκαν, τα ερωτήματα γύρω από αυτά παραμένουν και αφορούν τόσο τις αντικρουόμενες δηλώσεις και ανακοινώσεις της κυβέρνησης σχετικά με την χρήση τους, όσο και ορισμένα γκρίζα σημεία, αναφορικά με ενδεχόμενη πρόσβαση εταιρειών κινητής τηλεφωνίας στα προσωπικά δεδομένα των πολιτών.

Οι αντικρουόμενες δηλώσεις και ανακοινώσεις της κυβέρνησης

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Στέλιος Πέτσας στις 9/11, δήλωνε ότι: «Εστάλησαν 1 εκατομμύριο SMS για σωματική άσκηση ή τέτοιου είδους δραστηριότητες στις 8 Νοέμβρη».

Επίσης στις 9/11, ο Γενικός Γραμματέας Εμπορίου και Προστασίας του Καταναλωτή, κ. Σταμπουλίδης, σημείωνε στο Δελτίο Ειδήσεων του ΑΝΤ1 ότι «αν και δεν υπάρχει όριο στις μετακινήσεις, εάν το σύστημα δει πολλές μετακινήσεις του ίδιου ατόμου σε μία συγκεκριμένη περιοχή, θα βάλει κόφτη». Δήλωση την οποία, όμως, ο ίδιος έσπευσε να αναιρέσει την επόμενη μέρα (10.11.2020) σε συνέντευξή του.

Από τη μεριά του, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Kυριάκος Πιερρακάκης, έσπευσε σε συνέντευξη του στο ΣΚΆΙ στις 10/11, να διαβεβαιώσει πως το 13033 δεν διατηρεί κανένα προσωπικό αρχείο για την αποστολή μηνυμάτων ενώ συμπλήρωσε πωςτο σύστημα δεν γνωρίζει ποιοι πολίτες στέλνουν μηνύματα σε συγκεκριμένες επιλογές, σημειώνοντας παράλληλα ότι, ο αριθμός των SMS για γυμναστική, στον οποίο αναφέρθηκε ο κ. Πέτσας, προέκυψε «κατά προσέγγιση».

Λίγες μέρες αργότερα όμως, στην επέτειο του Πολυτεχνείου, το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, ανέφερε σε ανακοίνωση του πως, «το ΚΚΕ συγκέντρωσε 200 περίπου άτομα εμπρός από το σταθμό του μετρό στο Μέγαρο Μουσικής για να κατευθυνθεί προς την αμερικάνικη Πρεσβεία. Τα άτομα προσήλθαν χρησιμοποιώντας παραπλανητικά sms».

Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψιν, τα όσα αναφέρει ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων 2016/679 (GDPR), στο άρθρο 13 (παράγραφος 13), και συγκεκριμένα, πως, «όταν ο υπεύθυνος επεξεργασίας (η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, στην προκειμένη περίπτωση) προτίθεται να επεξεργαστεί περαιτέρω τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για άλλον σκοπό από εκείνον για τον οποίο συλλέχθηκαν, τότε οφείλει να παρέχει στα υποκείμενα των δεδομένων πληροφορίες για τον σκοπό αυτόν, πριν τη χρήση τους (παράγραφος 2.4)», εγείρονται εύλογα ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο ο σκοπός για τον οποίο συλλέχθηκαν και ταυτοποιήθηκαν τα προσωπικά δεδομένα των ατόμων του ΚΚΕ για παράδειγμα από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, σχετίζονται με τον πρωταρχικό στόχο των SMS, δηλαδή, «την ενδυνάμωση και τη βοήθεια των πολιτών σε αυτές τις δύσκολες στιγμές και τίποτα παραπάνω», όπως δήλωνε ο κ. Πιερρακάκης, στη ραδιοφωνική εκπομπή (25/3/2020) του Δημήτρη Οικονόμου.

Από την πλευρά του πάντως, το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το οποίο μίλησε στο tvxs.gr, μας διαβεβαίωσε ότι, ισχύουν ακριβώς όσα έχει δηλώσει ο κ. Πιερρακάκης, δηλαδή, πως, «το υπουργείο δεν έκανε έλεγχο στις κατηγορίες των μηνυμάτων και δεν υπάρχει τέτοιος σχεδιασμός στο σύστημα».

Κρατούσαν (και κρατούν) οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας σε αρχείο τα SMS των πολιτών; 

Παράλληλα όμως, εγείρονται εύλογα ερωτήματα σχετικά με το ποιος έχει πρόσβαση στα δεδομένα από τα SMS στο 13033.

Ενώ λοιπόν στο σχετικό έγγραφο της Πολιτικής Προστασίας Προσωπικών δεδομένων, αναφέρεται χαρακτηριστικά πως,  «η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας δεν διαθέτει ή διαβιβάζει ή δημοσιοποιεί προσωπικά στοιχεία των χρηστών της υπηρεσίας σε τρίτους», στη συνέχεια, σχετικά με όσους έχουν πρόσβαση στα προσωπικά δεδομένα αναφέρονται «συνεργαζόμενοι πάροχοι στο πλαίσιο υποστήριξης της υπηρεσίας» (Ενότητα 5).

Επομένως, «δεν μπορεί να γίνει κατανοητό πώς μπορεί να μη γίνεται διαβίβαση προσωπικών δεδομένων σε τρίτους, αλλά οι συνεργαζόμενοι πάροχοι να έχουν πρόσβαση», όπως σημειώνει η Μη Κερδοσκοπική Εταιρία, Homo Digitalis, σε επιστολή της για το ζήτημα, τον Δεκέμβρη.

Παράλληλα, οι δηλώσεις του δικηγόρου Βασίλη Σωτηρόπουλου στo tvxs.gr, φαίνεται να περιπλέκουν ακόμα περισσότερο το ζήτημα και προκαλούν έντονες ανησυχίες για «φακέλωμα» μέσω του 13033:  «Οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας, διατηρούν σε αρχείο τα SMS των πολιτών σύμφωνα με τον Ν. 3917/2011 ο οποίος βασίζεται όμως στην κοινοτική οδηγία 2006/24 ΕΚ που έχει ήδη ακυρωθεί από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως αντίθετο στα θεμελιώδη δικαιώματα. Άρα ο νόμος αυτός έπρεπε να έχει ήδη καταργηθεί από τον νομοθέτη. Το τι έκαναν ή δεν έκαναν οι εταιρίες με τα προσωπικά δεδομένα, είναι ένα ερώτημα που πρέπει να απευθυνθεί σε αυτές».

Αξίζει βέβαια να σημειωθεί ότι, σε δηλώσεις του στις 22 Μαρτίου του 2020, ο Κυριάκος Πιερρακάκης δήλωνε πως «αυτονόητο είναι για εμάς πως οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι δεν κρατούν δεδομένα των πολιτών. Τα δεδομένα αυτά αυτομάτως διαγράφονται».

Στο ίδιο μήκος κύματος, το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, υποστηρίζει πως, οι «συνεργαζόμενοι πάροχοι», οι οποίοι αναφέρονται στο έγγραφο της ΓΓΠΠ, είχαν πρόσβαση μόνο σε στατιστικά δεδομένα, όπως για παράδειγμα η ροή των μηνυμάτων σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές. Σε καμία περίπτωση, κανένας πάροχος δεν είχε πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα ή στοιχεία, αναφέρει το υπουργείο.

Αναπάντητα ερωτήματα από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας

Αξίζει να αναφερθεί παράλληλα ότι, εκτός των προαναφερθέντων, αλγεινή εντύπωση έχει προκαλέσει, η, κατά παράβαση του GDPR, άρνηση της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, να απαντήσει εγκαίρως στο αίτημα πέντε μελών της Homo Digitalis, τα οποία άσκησαν το δικαίωμα πρόσβασης προς τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας προκειμένου να μάθουν ποια δεδομένα τους επεξεργάζεται η Γενική Γραμματεία κατά τη χρήση του 13033, για πόσο διάστημα τα διατηρεί, ποιος έχει πρόσβαση σε αυτά και αν έχει οριστεί Υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων από τη Γενική Γραμματεία.

Συγκεκριμένα, το αίτημα τους, ασκήθηκε στις 23 Νοεμβρίου του 2020, όμως, μέχρι τις 8 Φεβρουαρίου του 2021, δεν είχε απαντηθεί, αν και όπως ορίζεται ρητά στον GDPR αλλά και στην Πολιτική Απορρήτου του 13033, η ΓΓΠΠ οφείλει να ικανοποιήσει χωρίς καθυστέρηση το δικαίωμα αυτό το αργότερο σε 1 μήνα από την υποβολή του αιτήματος. Η προθεσμία αυτή μπορεί να παραταθεί για 2 επιπλέον μήνες, εάν το αίτημα είναι πολύπλοκο ή ο αριθμός των αντιγράφων που πρέπει να χορηγήσει ο υπεύθυνος επεξεργασίας είναι μεγάλος.